PORADNIK
NARODOWY BANK POLSKI
Podstawowym celem działalności NBP jest zapewnienie stabilnej wartości polskiego pieniądza na rynku krajowym i w relacji do obcych walut. Powstał w 1945 r. jako bank refinansujący system bankowy. Na skutek zmian koncepcji systemu bankowego w Polsce przejmował sukcesywnie funkcje innych instytucji finansowych, co doprowadziło do pełnego monopolu w zakresie finansowania sektora uspołecznionego. NBP stał się centralnych ośrodkiem regulacji obiegu oraz rozrachunku środków finansowych, zarówno w obrocie krajowym, jak i z zagranicą. W 1975 do jego struktur włączono Powszechną Kasę Oszczędności. Oprócz działalności typowej dla banku centralnego NBP zajmował się gromadzeniem środków oszczędnościowych i bezpośrednim udzielaniem i kontrolą wykorzystania udzielonych kredytów. W 1987 roku PKO została ponownie odłączona od NBP. Ustawy z 1989 roku (Prawo Bankowe i o Narodowym Banku Polskim) dokonały gruntownej reformy NBP. Zachował on kompetencje banku centralnego, jednocześnie oddzielono od niego jednostki operacyjne (oddziały), które stały się później oddzielnymi bankami kredytowymi (komercyjnymi). Pełne zaprzestanie usług dla klientów poza bankami i jednostkami budżetowymi nastąpiło w 1993 roku, kiedy NBP przekazał działalność komercyjną nowo utworzonemu Polskiemu Bankowi Inwestycyjnemu. W ten sposób struktura NBP zbliżyła się do struktury banku centralnego w gospodarce rynkowej, mającego za zadanie emisje pieniądza, opracowanie polityki pieniężno-kredytowej państwa oraz nadzór nad systemem bankowym.
NBP przysługuje wyłącznie prawo emitowania pieniędzy. Do jego głównych zadań należą:
· utrzymanie stabilnego poziomu cen,
· wspieranie polityki gospodarczej Rządu (w miarę możliwości),
· organizowanie rozliczeń pieniężnych,
· prowadzenie gospodarki rezerwami dewizowymi,
· emisja papierów wartościowych,
· kupno i sprzedaż papierów wartościowych skarbowych w operacjach otwartego rynku,
· ogłaszanie bieżących kursów walut obcych ustalanych wg Zasad ustanowionych przez Radę Ministrów w porozumieniu z RPP,
· prowadzenie działalności dewizowej w granicach ustalonych ustawami,
· prowadzenie bankowej obsługi budżetu państwa,
· regulowanie płynności banków oraz ich refinansowanie,
· kształtowanie warunków niezbędnych dla rozwoju systemu bankowego,
· opracowanie sprawozdawczego bilansu płatniczego oraz bilansów należności i zobowiązań zagranicznych państwa,
· wykonywanie innych zadań określonych ustawami.
Niezależność banku centralnego można rozważać w płaszczyznach:
· wytyczania i realizowania celów polityki pieniężnej,
· dbałości o stabilność· systemu bankowego,
· relacji z innymi segmentami polityki gospodarczej,
· trybu powoływania i odwoływania władz banku,
· gospodarki finansowej.
Innymi zadaniami NBP są także:
· współpraca z różnego typu ośrodkami w zakresie szkolenia kadr dla sektora bankowego,
· prowadzenie działalności naukowo-badawczej i wydawniczej,
· działalność· legislacyjna,
· działalność· w zakresie rachunkowości dotyczącej operacji banku centralnego.